GRAFİKLİ - Cezayir'in Fransa'ya karşı zorlu bağımsızlık mücadelesinin 66. yılı

- Sömürgeci Fransa'yı topraklarından atmak için 8 yıl mücadele eden Cezayir, bu uğurda 1,5 milyona yakın evladını kaybetti- Fransa, geride, akıbeti bilinmeyen binlerce kayıp Cezayirli, kemikleri ülke dışına çıkarılmış naaşlar, Cezayir'de yaptığı nükleer denemelerle karanlık bir sicil bıraktı - Fransa'nın Cezayir'i elinde tutmak için verdiği kanlı mücadele her iki ülkede kapanmayacak yaralar açtı

Genel 31.10.2020, 13:04
40
GRAFİKLİ - Cezayir'in Fransa'ya karşı zorlu bağımsızlık mücadelesinin 66. yılı

ANKARA (AA) - ENES CANLI - Fransa'nın Afrika kıtasındaki sömürgeci tarihinin en güncel ve en kanlı örneğini teşkil eden Cezayir, yaklaşık 1,5 milyon cana mal olan bağımsızlık savaşını bundan tam 66 yıl önce, 1 Kasım 1954'te başlattı.

Cezayir, 8 yıl süren bağımsızlık mücadelesiyle bu uğurda en ağır bedel ödeyen ülkelerden biri kabul edilirken, yaşanan büyük acılar Fransa'nın Afrika'dan çekilirken bıraktığı "kara leke" olarak tarihe yazıldı.

- Fransa sömürgesi altında zulüm yılları

Fransa, yüzyıllar boyunca Osmanlı yönetiminde kalan Cezayir'i 1830'da işgal etti.

Kuzey Afrika'daki diğer sömürgelerin aksine Cezayir'i topraklarına katan Paris, buraya 1 milyona yakın yerleşimci göndererek kalıcılığını pekiştirdi.

Fransa'nın iki dünya savaşı ve diğer askeri operasyonlarında daha fazla özerklik vaadiyle silah altına aldığı Cezayirliler, ülkelerine döndüklerinde ikinci sınıf vatandaş muamelesi görmeye devam etti.

Cezayirlilerin eşit şartlarda siyasi temsil çabaları da en kanlı biçimde bastırıldı.

- Bağımsızlık fitili ateşleniyor

Cezayir'in bağımsızlık oluşumu Ulusal Kurtuluş Cephesi (UKC), Fransızlara karşı bağımsızlık mücadelesini 1 Kasım 1954'te yayımladığı bağımsızlık bildirgesi ve sömürgecilere karşı ayaklanma çağrısıyla başlattı. Fransa bu çağrıya daha fazla asker yığarak karşılık verdi.

UKC, 1956-57 yılları boyunca, Fransa'nın sömürgeci askeri hedefleri, ordu devriyeleri, polis karakolları, iletişim ve ulaşım hatlarını hedef alan birçok eylem gerçekleştirdi.

UKC, Mısır'ın başkenti Kahire'den, tüm Cezayirlilere, "bağımsız, demokratik, egemen ve Müslüman Cezayir devletinin kurulması için Fransızlara karşı ayaklanma" çağrısı yaptı.

- Dördüncü cumhuriyet sona erdi

Fransızların titizlikle topraklarına entegre ettiği Cezayir'i kaybetmek, Paris yönetimi ve Cezayir'de ikamet eden 1 milyonun üzerindeki Fransız yerleşimci, diğer adıyla "kara ayak (pied noir)" tarafından tahayyül edilebilecek bir durum değildi. Dolayısıyla Fransa ordusu, UKC'nin eylemlerine şiddet ve baskıyı artırarak karşılık verdi.

Paris yönetiminin Cezayir'de başvurduğu şiddet, yıldırma ve işkence yöntemleri yerel düzeyde Cezayirlilerin UKC arkasında saflarını sıklaştırdı ve Cezayir'in bağımsızlık mücadelesine uluslararası desteği beraberinde getirdi.

Cezayir savaşı, Fransa'da yönetimi yorgun düşürdü ve 1958'de Paris'te hükümet devrildi. Böylece Fransa'nın Dördüncü Cumhuriyeti sona erdi.

Beşinci Cumhuriyet'in başına Mayıs 1958'te Fransa'nın II. Dünya Savaşı lideri General Charles De Gaulle geçti.

- De Gaulle'e darbe girişimi

Fransa ve Cezayir tarafından memnuniyetle karşılanan De Gaulle'ün Ocak 1960'da UKC ile müzakereleri başlattığı haberi Afrika'daki Fransız yerleşimcilerin tepkisine yol açtı.

Fransız ordusu içinden bir grubun Nisan 1961'de General De Gaulle'e karşı darbe girişimi başarısız kaldı.

Fransa ve UKC 8 yıllık savaşın ardından Mart 1962'de Evian Barış Antlaşması'nı imzaladı. Ancak, Fransız ordusu ve istihbaratının desteklediği yerleşimci "kara ayak" silahlı örgütleri, Cezayir'deki sivillere karşı saldırılarını kesmedi.

- 1,5 milyon cana mal olan bağımsızlık

Cezayir, 8 yıllık mücadelenin ardından, Temmuz 1962'de gerçekleştirilen referandumda yüzde 99,72 "evet" ile bağımsızlığına kavuştu.

Ülkede yıllar süren insanlık dışı savaşta, yaklaşık 1,5 milyon Cezayirli hayatını kaybetti, milyonlarca insan yerinden oldu.

Gerek Fransa'da gerekse uluslararası camiada sanat, sinema ve edebiyat dünyası Fransa'nın Cezayir'deki kara lekesini kabul etti.

Dünyaca ünlü Fransız sanatçılar, satırlarına, tablolarına, eserlerine ve beyaz perdeye bu lekeyi yansıtarak geçmişle yüzleşmeye çalıştı ancak Fransa hâlâ Cezayir'de soykırıma varan kanlı suçlarını kabul etmiyor.

Sinema ve edebiyat dünyasının da gözünden kaçmayan bu mücadele, hem Fransa hem de Cezayir tarihinde kapanmayacak yaralara yol açarak iki ülkeyi de derinden etkiledi.

- Cezayir ile Fransa arasında 4 yıldır devam eden müzakereler

Cezayir ve Fransa, yaklaşık dört yıldır Paris'in sömürge dönemine ilişkin dosyalara ilişkin dört ayrı başlıkta müzakereler yürütüyor.

Söz konusu başlıklar arasında Fransa'nın sömürge dönemi sonrasında ayrılırken götürdüğü Cezayir'in tarihi arşivlerin teslimi yer alıyor.

Cezayir ayrıca bağımsızlık savaşı sırasında öldürülen Cezayirli savaşçıların Fransa'ya götürülen kemiklerinin iadesini istiyor. Fransa, temmuz ayında 24 Cezayirli bağımsızlık savaşçısının kafataslarını Cezayir yönetimine teslim etmişti.

Diğer bir tartışmalı başlık Paris yönetiminin Cezayir topraklarında 1960-1966 yıllarında yaptığı nükleer denemeler.

Fransa, söz konusu dönemde 17 nükleer bomba denemesi yaptığını savunurken, Cezayir makamları bu sayının 57 olduğunu belirtiyor ve bu denemelerinin kurbanları için Fransa'dan tazminat talep ediyor.

Son olarak, Cezayir, 1954-1962 yıllarında süren bağımsızlık mücadelesi sırasında akıbeti bilinmeyen 2200 kişiye ilişkin Fransa'dan bilgi talep ediyor.


Yorumlar (0)
15
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 72
2. Fenerbahçe 27 70
3. Trabzonspor 27 46
4. Beşiktaş 27 46
5. Kasımpasa 28 40
6. Sivasspor 28 38
7. Başakşehir 27 36
8. Rizespor 27 36
9. Antalyaspor 27 35
10. Kayserispor 27 35
11. Samsunspor 27 33
12. A.Demirspor 27 32
13. Alanyaspor 27 30
14. Karagümrük 27 29
15. Ankaragücü 27 29
16. Hatayspor 27 29
17. Konyaspor 27 28
18. Gaziantep FK 27 28
19. Pendikspor 27 26
20. İstanbulspor 27 12
Takımlar O P
1. Eyüpspor 24 58
2. Göztepe 24 49
3. Kocaelispor 24 44
4. Bodrumspor 24 42
5. Sakaryaspor 24 40
6. Boluspor 24 39
7. Bandırmaspor 24 39
8. Ahlatçı Çorum FK 24 38
9. Gençlerbirliği 24 33
10. Erzurumspor 24 30
11. Keçiörengücü 24 30
12. Ümraniye 25 30
13. Manisa FK 24 28
14. Şanlıurfaspor 24 23
15. Tuzlaspor 24 23
16. Adanaspor 24 23
17. Altay 25 15
18. Giresunspor 24 7
Takımlar O P
1. Liverpool 26 60
2. M.City 26 59
3. Arsenal 26 58
4. Aston Villa 26 52
5. Tottenham 25 47
6. M. United 26 44
7. Brighton 26 39
8. West Ham United 26 39
9. Wolves 26 38
10. Newcastle 26 37
11. Chelsea 25 35
12. Fulham 26 32
13. Crystal Palace 26 28
14. Bournemouth 25 28
15. Everton 26 25
16. Brentford 26 25
17. Nottingham Forest 26 24
18. Luton Town 25 20
19. Burnley 26 13
20. Sheffield United 26 13
Takımlar O P
1. Real Madrid 26 65
2. Girona 26 59
3. Barcelona 26 57
4. Atletico Madrid 26 52
5. Athletic Bilbao 26 49
6. Real Betis 26 42
7. Real Sociedad 26 40
8. Las Palmas 26 36
9. Valencia 25 36
10. Getafe 26 34
11. Osasuna 26 33
12. Deportivo Alaves 26 29
13. Villarreal 26 29
14. Rayo Vallecano 26 25
15. Sevilla 26 24
16. Celta Vigo 27 24
17. Mallorca 26 24
18. Cadiz 26 18
19. Granada 25 14
20. Almeria 27 9
Medyum - Medyumlar - Medyum Geylani